Usprawnianie szpitalne po zabiegu mastektomii jest często zbyt krótkie. Istotne jest aby kobieta miała świadomość, że systematyczna i wcześnie rozpoczęta fizjoterapia znacznie wpłynie na jej samopoczucie i sprawność. W przypadku leczenia chirurgicznego raka piersi istnieje ryzyko wystąpienia obrzęku limfatycznego. Usunięte zostają bowiem często węzły chłonne pachowe, co doprowadza do zaburzeń odpływu limfy z tych okolic ciała. Obrzęk może również wystąpić u pacjentów po mastektomii z zachowanymi węzłami chłonnymi. Mówimy wówczas o obrzęku pojawiającym się samoistnie po urazie, po przecięciu kończyny, po długotrwałym locie samolotem czy po oparzeniu słonecznym.

Po zabiegu mastektomii może pojawić się w okolicy operowanej ból i obrzęk jak również ograniczenie ruchomości w stawie barkowym. Obrzęk lokalizuje się głównie w okolicy rany pooperacyjnej, na dolnej części klatki piersiowej, w okolicy łokcia, pod łopatką jak i pod pachą. Czasami puchnie cała kończyna górna. Nieleczony obrzęk limfatyczny po mastektomii może ulec pogorszeniu z czasem. Za to pomóc może szybka reakcja w razie pojawienia się pierwszych niepokojących objawów, mogących świadczyć o powstawaniu tego powikłania. Są to:

  • opuchnięcie ramienia, ręki czy nawet palca,
  • ciasno dopasowany rękaw, zegarek lub bransoletka, które wcześniej opasywały rękę wyraźnie luźniej,
  • uczucie naciągniętej skóry na całej kończynie lub jej poszczególnych częściach,
  • zmniejszona ruchomość w stawach dłoni, stawie nadgarstkowym czy ramiennym,
  • uczucie ciężkości w całej kończynie górnej lub jej części,
  • zmiana wyglądu skóry, zaczerwienienie,
  • świąd, uczucie dyskomfortu,
  • złe dopasowanie dobrego dotąd biustonosza

W razie pojawienia się któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów warto stanąć nago przed lustrem i przyjrzeć się obu swoim kończynom górnym i klatce piersiowej w poszukiwaniu różnic w wielkości poszczególnych części ciała i zmian na skórze. Jeśli cokolwiek zaniepokoi, należy udać się do lekarza. Jeżeli zostanie stwierdzony obrzęk limfatyczny to należy udać się do gabinetu fizjoterapii zajmującego się terapią obrzęku. Taką działalność prowadzi właśnie Gabinet Od Nowa.

Gdy pojawi się omawiane powikłanie, niestety, nie jest możliwe całkowite wyleczenie. Można zmniejszać jej objawy i ją kontrolować. Działanie to jest tym skuteczniejsze, im wcześniej po pojawieniu się pierwszych symptomów obrzęku rozpocznie się fizjoterapię. W leczeniu obrzęku limfatycznego stosujemy różne metody z zakresu rehabilitacji:

  • manualny drenaż limfatyczny (forma masażu, wykonywana przez fizjoterapeutę usprawniająca przepływ chłonki)
  • kompresjoterapia  (leczenie uciskiem z zastosowaniem opasek, bandaży czy aparatów do masażu uciskowego)
  • ćwiczenia usprawniające (poprawiające statykę ciała, zasięg w stawie barkowym, usprawniające odpływ chłonki)

Większość ćwiczeń można samodzielnie wykonywać w warunkach domowych. Ważne jest aby wszystkie ćwiczenia wykonywać systematycznie, jeśli to możliwe należy ćwiczyć codziennie rano i wieczorem. Tempo ćwiczeń powinno być dostosowane do samopoczucia pacjentki, należy stosować przerwy w czasie ćwiczeń, aby się nie sforsować. Ćwiczenia należy wykonywać do granicy bólu i stopniowo starać się osiągać większy zasięg ruchu. Oto kilka z nich:

Ćwiczenie 1 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, łopatki wraz z tułowiem przylegają do oparcia, ręce oparte na kolanach, trzymają laskę nachwytem (ryc. 4). Unoszenie wyprostowanych rąk przodem w górę, zatrzymanie przez 3 sekundy. Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 5).

image_001

Ćwiczenie 2 Pozycja wyjściowa jak w ćwiczeniu 1. Zataczanie laską dużych kół na zewnątrz i do środka z zatrzymaniem w najwyższym punkcie przez 3 sekundy (ryc. 6).

image_002Ćwiczenie 3 Pozycja wyjściowa jak w ćwiczeniu 1. Dłonie obejmują końce laski. Ruch odwodzenia kończyny operowanej za pomocą laski bokiem w górę, zatrzymanie przez 3 sekundy (ryc. 7).

Ćwiczenie 4 Pozycja wyjściowa: siedzenie okrakiem na krześle, przodem do oparcia, tułów wyprostowany, łopatki ściągnięte, kończyny opuszczone trzymają podchwytem laskę za tułowiem. Trzykrotny odrzut wyprostowanych kończyn do tyłu. Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 8).

image_003Ćwiczenie 5 Pozycja wyjściowa jak w ćwiczeniu 4. Przesuwanie laski po tułowiu w kierunku łopatek, które muszą być ściągnięte, a łokcie odrzucone do tyłu (ryc. 9).

Ćwiczenie 6 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, z rękami wyciągniętymi do przodu i trzymającymi laskę (ryc. 10). Ruch obu kończyn przodem w górę, za głowę – zgięcie w stawach łokciowych, oparcie laski w okolicy karku z jednoczesnym, dokładnym przywiedzeniem łokci do tułowia (ryc. 11).

image_004Ćwiczenie 7 Pozycja wyjściowa: stanie przodem przy ścianie, kończyny górne oparte dłońmi o ścianę pod kątem prostym do tułowia. Wolne „maszerowanie” palcami po ścianie, w najwyższym punkcie zatrzymanie przez 3 sekundy, odjęcie dłoni od ściany, trzykrotny ruch okrężny dłoni, rozluźnienie mięśni, kilka ruchów wstrząsania kończyną. Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 12).

image_005Ćwiczenie 8 Pozycja wyjściowa: stanie tyłem do ściany, łopatki, pośladki i pięty przywarte do ściany, kończyny górne odwiedzione pod kątem 90°. Wolne „maszerowanie° palcami po ścianie od pozycji wyjściowej w gorę, w najwyższym punkcie zatrzymanie przez 3 sekundy, odjęcie dłoni od ściany, trzykrotny ruch okrężny dłoni, rozluźnienie mięśni kończyny, kilka ruchów wstrząsania kończyną. Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 13).

Ćwiczenie 9 Pozycja wyjściowa jak w ćwiczeniu 8. Ruch obejmowania tułowia wykonywany w taki sposób, aby palce dotykały łopatki strony przeciwnej. Powrót do pozycji wyjściowej. Trzykrotnie pogłębiany odrzut kończyn do tyłu (ryc. 14).

image_006Ćwiczenie 10 Pozycja wyjściowa: stanie przodem przy ścianie, kończyny odwiedzione – do kata 90°. Dalsze odwodzenie kończyny, zgięcie w stawach łokciowych, Skrzyżowanie dłoni na plecach na wysokości łopatek. Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 15).

Ćwiczenie 11 Pozycja wyjściowa jak w ćwiczeniu 10. Przywodzenie kończyn górnych bokiem w dół, skrzyżowanie dłoni na plecach na wysokości łopatek (ruch zapinania stanika). Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 16).

image_007Ćwiczenie 12 Pozycja wyjściowa: stanie bokiem do ściany w odległości wyciągniętej kończyny, dłoń kończyny po stronie operowanej oparta o ścianę, druga kończyna odwiedziona do kąta 90°. Wolne „maszerowanie” palcami po ścianie od pozycji wyjściowej w gorę, w najwyższym punkcie zatrzymanie przez 3-5 sekund, odjęcie dłoni kończyny po stronie operowanej od ściany z pomocą dłoni zdrowej, trzykrotny ruch okrężny dłoni, rozluźnienie mięśni kończyny, kilka ruchów wstrząsania kończyną. Powrót do pozycji wyjściowej (ryc. 17).

Ćwiczenie 13 Pozycja wyjściowa: leżenie na boku zdrowym. Unoszenie ręki chorej bokiem w górę (ryc. 18).

image_013

Ćwiczenie 14 Pozycja wyjściowa jak w ćwiczeniu 13. Odwodzenie ręki chorej w bok, zgięcie w stawie łokciowym, prostowanie i przenoszenie ręki w skos (ryc. 19).

Ćwiczenia ze strony www.fizjoterapeutom.pl